چگونه شگفتی خورشید گرفتگی را تماشا کنیم که چشم آسیب نبیند؟


خورشید گرفتگی یا Solar Eclipse یک واقعه شگفت انگیز است و هنگامی رخ می دهد که ماه از مقابل خورشید می گذرد که باعث می شود سایه ماه روی قسمت های خاصی از زمین بیفتد.در هنگام خورشیدگرفتگی کامل خیلی از حیوانات هراسان شده یا رفتار آن‌ها عوض می‌شود. برخی از آن‌ها فکر می‌کنند که غروب شده‌است


خورشید گرفتگی یا کسوف Solar Eclipse

خورشیدگرفتگی یا کُسوفSolar eclipse) هنگامی رخ می‌دهد که سایه ماه بر بخشی از زمین بیفتد و در نتیجه در قسمت‌هایی از کره زمین، قرص ماه قسمتی از قرص خورشید یا تمامی آن را از دید ناظر زمینی بپوشاند.

خورشید گرفتگی تنها در زمان ماه نو رخ می‌دهد. حدود ۳۰ روز طول می‌کشد تا ماه یک گردش کامل به دور زمین انجام دهد و در هر بار گردش یک بار ماه نو رخ خواهد داد. اما چرا هر ماه این پدیده روی نمی‌دهد؟

دلیل این امر این است که مدار ماه و زمین با هم زاویه دارد و در بسیاری از حالات ماه از بالا یا پایین قرص خورشید می‌گذرد. مدار زمین و ماه در دو نقطه به هم بر خورد می‌کنند که به این دو نقطه گره‌های مداری می‌گویند و ماه هرگاه در این گره با زمین و خورشید در یک خط قرار بگیرد خورشید گرفتگی صورت می‌گیرد. و معمولا در هر سال دو یا سه بار این اتفاق روی می‌دهد.

انواع خورشید گرفتگی

کسوف حلقوی:

این نوع از گرفتگی، هنگامی رخ می‌دهد که از سطح زمین اندازه ظاهری ماه کوچکتر از اندازه ظاهری خورشید دیده شود. در این وضعیت، در مکان‌هایی از کره ‌زمین که به خط واصل مرکز خورشید و مرکز کره ماه خیلی نزدیک هستند، تنها حلقه پر نوری از خورشید دیده می‌شود و درون حلقه (که روی تاریک ماه است ) کاملا تاریک دیده می شود.

کسوف کلی:

این نوع از خورشید گرفتگی، هنگامی رخ می‌دهد که از سطح زمین اندازه ظاهری ماه اندکی بزرگ تر از اندازه ظاهری خورشید دیده شود. در این وضعیت، در مکان‌هایی از کره‌ زمین که به خط واصل مرکز خورشید و مرکز کره ‌ ماه خیلی نزدیک هستند، تمام سطح خورشید توسط روی تاریک ماه پوشانده می‌شود.

خورشید گرفتگی کامل
خورشید گرفتگی کامل

در این نوع خورشید گرفتگی امکان رؤیت جو خورشید وجود دارد که زیبایی این پدیده عمدتا به همین موضوع بر می‌گردد. معمولاً هر یک و نیم سال یک بار یک خورشید گرفتگی کلی روی می‌دهد، اما هر انسان در طول عمرش شاید یک بار شانس تماشای این پدیده را داشته باشد چرا که این موضوع وابسته به مکان ناظر است. نمونه چنین کسوفی در سال ۱۳۷۸ در ایران اتفاق افتاد.

خورشید گرفتگی جزئی

هرگاه خورشیدگرفتگی اتفاق می‌افتد، در مکان‌هایی از سطح کره زمین که از خط واصل مرکز خورشید و مرکز کره ماه دور هستند، امکان تماشای گرفت کلی یا گرفت حلقوی وجود ندارد. در چنین نقاطی – که شامل مساحت بیشتری از زمین می‌شود – دو قرص خورشید و ماه هم‌مرکز دیده نمی‌شوند و در نتیجه روی تاریک ماه، تنها قسمتی از قرص خورشید را می‌پوشاند که به این حالت گرفت جزئی گفته می‌شود.

بیشتر بخوانید
چگونه حیوانات به چرخه ۲۴ ساعته زمین،سازگار شده اند؟

خورشید گرفتگی مرکب

در بعضی از خورشیدگرفتگی‌ها، از سطح زمین اندازه ظاهری ماه و خورشید خیلی به یکدیگر نزدیک است. در این وضعیت که خیلی به ندرت رخ می‌دهد، ممکن است در نقاطی از سطح زمین خورشیدگرفتگی کلی و در نقاط دیگری خورشیدگرفتگی حلقوی دیده شود که به این حالت خورشیدگرفتگی مرکب گفته می‌شود. در این حالت نیز در دیگر نقاط سطح زمین، خورشیدگرفتگی جزئی دیده خواهد شد.

خورشید گرفتگی در سیارات دیگر

اندازه ظاهری ماه و خورشید از دید اهالی کره زمین تقریباً یکسان و به دلیل بیضوی بودن مدارها تا حدودی دارای نوسان هستند. این مطلب موجب شده که پدیده خورشیدگرفتگی در کره زمین از ویژگی‌های منحصربه‌فردی در بین سیارات سامانه خورشیدی برخوردار باشد و پیچیدگی‌ها و زیبایی‌های خاصی در آن دیده شود.

در دیگر سیارات منظومه خورشیدی هم پدیده خورشیدگرفتگی روی می‌دهد، اما زیبایی‌های مربوط به خورشیدگرفتگی در کره زمین در دیگر سیاره‌ها دیده نمی‌شود. در سیاره مشتری، به دلیل تعدد ماه‌ها، خورشیدگرفتگی‌های متعددی رخ می‌دهد. در پلو تون نیز خورشیدگرفتگی وجود دارد اما این پدیده به صورت دوره‌ای و در فواصل بیش از ۱۰۰ سال رخ می‌دهد.

دیدن خورشید گرفتگی

هرگز در جریان خورشید گرفتگی برای محافظت از چشمان خود به طور مستقیم و بدون فیلتر ایمن به آفتاب نگاه نکنید. از عینک آفتابی، فیلتر‌های پولاروئید، شیشه دودی، فیلم رنگی، فیلم اشعه ایکس یا فیلتر‌های چگالی خنثی عکاسی استفاده نکنید.

راه های ایمن برای دیدن خورشید گرفتگی
راه های ایمن برای دیدن خورشید گرفتگی

از شیشه‌های مخصوص جوشکاری استفاده کنید. استفاده از شیشه جوشکاری یکی از راه‌های مطمئن برای تماشای مستقیم خورشید گرفتگی است. شیشه جوش حتی دوام بیشتری نسبت به عینک‌های تجاری مخصوص خورشید گرفتگی دارد.

اگر از تلسکوپ استفاده می‌شود باید فیلتر خورشید را جلوی تلسکوپ گرفت و سپس از چشمی آن عکسبرداری کرد و اگر فیلتر خورشید در دسترس نبود می‌توان یک مقوا جلوی چشمی تلسکوپ قرار داد تا تصویر خورشید گرفتگی روی آن منعکس شود و سپس از روی مقوا تصویربرداری کرد.

برای عکاسی از این پدیده اگر از گوشی تلفن همراه استفاده می‌شود باید فیلتر خورشید جلوی دوربین آن قرار گیرد و نور عکسبرداری گوشی کم شود.عینک‌های مخصوص مشاهده خورشیدگرفتگی یکی دیگر از راه‌های تماشای این رویداد است.

اول تیر آخرین کسوف قرن ۲۱

نخستین روز تیر ماه امسال پدیده نجومی خورشید گرفتگی بوقوع می‌پیوندد که به گفته کارشناسان، آخرین کسوف قرن حاضر هجری شمسی است که در کشورمان قابل رویت می‌باشد.این پدیده نجومی از حدود ساعت ۸ و ۵۰ دقیقه صبح روز یکشنبه آینده آغاز می‌شود، در حدود ساعت ۱۰ تا ۱۰ و ۳۰ دقیقه به اوج خود می‌رسد و حدود ساعت ۱۱ و ۳۰ دقیقه تا ۱۲ ظهر به پایان خواهد رسید.

این کسوف از نوع حلقوی است اما در کشورمان به صورت جزیی دیده می‌شود یعنی ماه بخشی از قرص خورشید را می‌پوشاند.پدیده نجومی روز یکم تیر، آخرین خورشید گرفتگی قرن حاضر هجری شمسی است که در کشورمان قابل رویت است اما تا پایان سال یک خورشید گرفتگی دیگر در کشور شیلی رخ می‌دهد.

 

پاسخ دادن

دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را وارد کنید